ThuQuy.comThú Quý
Cá koi và hồ cá ngoài trời

Cá koi mới mua về: thả cá đúng cách và cách ly trước khi cho vào hồ chung

Cá koi mới mua về phải cân nhiệt túi, không đổ nước túi vào hồ và nuôi riêng vài tuần trước khi thả chung. Cách dựng bể cách ly và theo dõi cá mỗi ngày.

Sealed plastic bag holding a young koi floating on the surface of a blue quarantine tub on a covered patio in Ho Chi Minh City, hands steadying the bag

Cá koi mới mua về nên được thả vào một bể cách ly riêng, nuôi và theo dõi vài tuần, rồi mới cho vào hồ chung. Lúc thả, túi cá cần ngâm trên mặt nước để cân nhiệt độ, sau đó vớt cá ra bằng vợt; nước trong túi không đổ vào bể hay hồ.

Nhiều người bỏ qua bước cách ly vì thấy cá mới trông khoẻ. Nhưng cá có thể mang mầm bệnh mà chưa biểu hiện, nhất là sau chuyến vận chuyển làm cá căng thẳng. Một con cá mới đổ thẳng vào hồ có thể khiến cả đàn cá nuôi nhiều năm cùng bệnh. Bài này hướng dẫn từng bước từ lúc xách túi cá về đến lúc thả cá vào hồ chung.

Phần lớn công việc nằm ở khâu chuẩn bị trước ngày mua: một bể riêng đã chạy lọc, dụng cụ riêng, chỗ đặt râm mát. Khi những thứ đó sẵn sàng, ngày mang cá về chỉ mất khoảng nửa giờ, và những tuần sau đó mỗi ngày chỉ cần vài phút quan sát, ghi chép. So với rủi ro mất cả đàn cá, đó là cái giá rất nhỏ.

Vì sao cá trông khoẻ vẫn phải cách ly

Cá ở trại hay cửa hàng thường sống chung với nhiều lô cá từ nhiều nguồn. Ký sinh trùng, vi khuẩn, nấm và virus có thể tồn tại ở mức thấp mà cá chưa có dấu hiệu. Sau khi vận chuyển, đổi nước, đổi nhiệt độ, cá bị căng thẳng và sức đề kháng giảm, đó là lúc bệnh tiềm ẩn bộc phát. Thường mất từ vài ngày đến vài tuần các dấu hiệu mới lộ ra.

Trong các bệnh của cá chép và koi, có những bệnh do virus lây rất nhanh trong đàn và gây chết nhiều, phát bệnh mạnh trong một khoảng nhiệt độ nước nhất định. Không có cách nào nhìn bằng mắt mà biết con cá mới có mang mầm bệnh hay không. Cách ly không loại bỏ hết rủi ro, nhưng cho bạn thời gian nhìn thấy dấu hiệu khi cá còn ở một bể riêng nhỏ, dễ xử lý, thay vì trong hồ lớn đã có cả đàn.

Cách ly cũng bảo vệ chính con cá mới. Trong bể nhỏ, yên tĩnh, bạn dễ quan sát nó có ăn không, bơi có bình thường không, mà không bị đàn cá cũ tranh ăn hay rượt đuổi.

Chuẩn bị bể cách ly trước khi đi mua cá

Bể cách ly nên sẵn sàng và chạy ổn định trước ngày mua cá, không phải dựng vội khi túi cá đã về đến nhà.

  • Một bể, thùng nhựa lớn hoặc hồ bạt có thể tích đủ cho cá bơi thoải mái; với vài con koi nhỏ, vài trăm lít là mức tối thiểu tham khảo.
  • Một bộ lọc riêng có vi sinh. Cách nhanh nhất là đặt sẵn một phần vật liệu lọc lấy từ hồ chính vào lọc của bể cách ly vài tuần trước, hoặc chạy bể với nguồn amoniac nhỏ.
  • Sục khí mạnh, vì cá mới căng thẳng cần nhiều oxy.
  • Nắp hoặc lưới che: cá mới hoảng hay nhảy ra ngoài.
  • Vợt, xô, ống hút nước dùng riêng cho bể cách ly, không dùng chung với hồ chính.
  • Đặt bể ở chỗ râm, yên tĩnh, có mái che mưa, ít người qua lại.
  • Bộ thử nước và một cuốn sổ ghi chép theo ngày.

Đồ dùng riêng là điểm hay bị bỏ qua. Một cái vợt nhúng bể cách ly rồi nhúng sang hồ chính là đã mang nước và mầm bệnh sang. Nếu buộc phải dùng chung, rửa và phơi khô dụng cụ giữa hai lần, rửa tay sạch, và luôn làm việc ở hồ chính trước rồi mới tới bể cách ly.

Chọn cá ở nơi bán: nhìn bể trước, nhìn cá sau

Cách ly bắt đầu từ lúc chọn cá. Một con cá đẹp từ một bể có vấn đề vẫn là rủi ro. Khi đến nơi bán, hãy dành vài phút quan sát trước khi chỉ cá:

  • Nước bể có trong, không mùi hôi, không có bọt dai trên mặt.
  • Trong bể không có cá chết, cá nằm nghiêng, cá đứng riêng ở góc hay cá đớp mặt nước liên tục.
  • Cá trong bể bơi thành đàn, phản ứng khi có người lại gần, tranh nhau khi được cho ăn.
  • Con cá bạn chọn có thân cân đối, vây xoè, không rách, không có đốm trắng, vết đỏ, mảng nhớt hay vảy dựng.
  • Người bán sẵn lòng trả lời lô cá về bao lâu, đã nuôi ở bể này bao lâu, có cách ly trước khi bán không.
  • Người bán vớt cá nhẹ tay, cho vào túi đủ nước và đủ khí, hỏi bạn đi đường bao xa.

Đừng ngại ra về nếu bể có dấu hiệu bất thường. Một con cá bệnh mang về hồ không chỉ mất con cá đó mà có thể ảnh hưởng cả đàn cá bạn đã nuôi nhiều năm. Với cá mua qua mạng, hãy xin video bể cá và con cá cụ thể trước khi chốt.

Thả cá từ túi vào bể cách ly

Các bước dưới đây áp dụng cho cá đựng túi bơm khí kiểu thông thường. Làm chậm rãi, tránh nắng gắt.

  1. Về đến nhà, đặt túi cá vào chỗ râm, không để túi phơi nắng trên xe hay ngoài sân.
  2. Thả nguyên túi còn buộc kín nổi trên mặt bể cách ly khoảng mười lăm đến ba mươi phút để nhiệt độ trong và ngoài túi gần bằng nhau.
  3. Nếu cá ở trong túi đã lâu, mở túi ra và châm từ từ từng ít nước bể vào túi qua vài lượt, cách nhau vài phút, để cá làm quen dần với nước mới.
  4. Dùng vợt vớt cá ra khỏi túi, thả nhẹ vào bể cách ly.
  5. Đổ bỏ nước trong túi ra cống, không đổ vào bể hay hồ, vì nước đó đã qua nhiều giờ chứa chất thải và có thể chứa mầm bệnh từ nơi bán.
  6. Đậy lưới, để cá yên tĩnh, ngày đầu không cho ăn hoặc cho rất ít.

Có người mách nên mở túi sớm cho cá thở. Thực tế khi túi đã ở lâu, nước trong túi có nhiều khí cacbonic làm amoniac ở dạng ít độc hơn; mở túi ra để khí thoát đi thì amoniac chuyển sang dạng độc hơn. Vì vậy với cá ở túi lâu, nên cân nhiệt nhanh rồi chuyển cá sang nước mới khá sớm, thay vì để túi mở rất lâu.

Theo dõi cá trong thời gian cách ly

Thời gian cách ly mà người nuôi koi thường áp dụng là khoảng ba đến bốn tuần, có người kéo dài hơn. Mỗi ngày dành vài phút quan sát và ghi lại.

Quan sátBình thườngĐáng để ý
Ăn uốngTừ ngày thứ hai thứ ba bắt đầu ăn, ăn ngày càng mạnhKhông ăn sau vài ngày, nhả thức ăn ra
Cách bơiBơi đều, vây lưng dựng, phản ứng khi có người lại gầnNằm đáy, bơi lảo đảo, cụp vây, tách đàn
Da và vảyBóng, màu tươi, không vết lạĐốm trắng, vết đỏ, vảy dựng, mảng nhớt đục
Mang và hô hấpMang đập đềuThở gấp, đớp mặt nước dù sục khí đủ, mang nhợt
Hành viĐôi khi cọ mình nhẹCọ mình liên tục vào thành bể, nhảy lên khỏi nước nhiều lần
MắtSáng, đầyTrũng sâu, đục

Trong thời gian cách ly vẫn phải đo nước và thay nước như bể bình thường, vì bể nhỏ bẩn nhanh. Nếu cá có dấu hiệu ở cột bên phải, đừng vội mua thuốc theo lời truyền miệng. Ghi lại dấu hiệu, chụp ảnh hoặc quay video, đo nước, và hỏi bác sĩ thú y thuỷ sản. Thời gian cách ly tính lại từ đầu sau khi cá khỏi bệnh.

Năm sai lầm hay gặp trong tuần đầu cá mới về

Cho ăn ngay và cho nhiều. Cá vừa vận chuyển tiêu hoá kém, thức ăn thừa nhanh chóng làm bẩn bể cách ly vốn nhỏ. Ngày đầu nhịn hoặc cho rất ít, rồi tăng dần theo mức cá ăn hết.

Dựng bể cách ly bằng nước máy vừa xả. Nước chưa xử lý clo và bể chưa có vi sinh làm cá căng thẳng thêm, amoniac tích lại sau vài ngày. Bể cách ly phải chạy trước, như một hồ nhỏ thực sự.

Đặt bể ngoài nắng. Bể nhỏ nóng lên rất nhanh. Chỉ vài giờ nắng gắt đã đủ làm nước ấm quá mức cá chịu được, oxy hoà tan giảm đúng lúc cá cần nhiều nhất.

Thả chung nhiều lô cá mua ở nhiều nơi vào cùng một bể cách ly. Như vậy là tự tạo ra một bể trộn mầm bệnh. Nếu mua cá từ nhiều nguồn, tốt nhất cách ly từng lô, hoặc tính thời gian cách ly lại từ đầu mỗi khi thêm lô mới.

Rút ngắn cách ly vì thấy cá khoẻ sau vài ngày. Nhiều bệnh cần thời gian mới biểu hiện. Đủ thời gian là phần quan trọng nhất của cách ly; rút ngắn nó thì công dựng bể gần như vô ích.

Đưa cá vào hồ chung và vài thói quen phòng bệnh

Hết thời gian cách ly, cá ăn tốt, bơi khoẻ, không có dấu hiệu bất thường, bạn có thể chuyển cá sang hồ chính. Lại làm như lúc mang về: so nhiệt độ hai bên, chuyển cá bằng vợt hoặc túi, hạn chế đổ nước bể cách ly vào hồ. Ngày đầu quan sát xem đàn cá cũ có rượt đuổi con mới quá mức không.

Nếu hồ chính có cá bị bệnh và bạn đưa một con ra bể cách ly để chăm, bể đó lúc này là bể bệnh, cần được vệ sinh kỹ và để trống một thời gian trước khi dùng lại để cách ly cá mới. Một số người nuôi giữ hai bể nhỏ riêng cho hai việc này.

Thêm vài thói quen giảm rủi ro mang bệnh vào hồ: mua cá từ nơi có bể sạch, cá đồng đều, không có cá chết hay lờ đờ trong cùng bể; hỏi người bán cá đã ở đó bao lâu; không mua cá từ bể đang có cá bệnh dù con mình chọn trông khoẻ. Bạn cũng không nên thả cá koi, cá vàng thừa ra ao hồ công cộng hay sông suối, vì chúng có thể mang bệnh và cạnh tranh với loài bản địa.

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc phải cách ly nếu chỉ mua một con cá nhỏ?

Không có quy định bắt buộc, nhưng rủi ro không phụ thuộc kích thước cá. Một con cá nhỏ mang mầm bệnh vẫn đủ làm cả hồ nhiễm. Nếu không có bể riêng, ít nhất hãy dùng một thùng nhựa lớn có sục khí và lọc nhỏ để theo dõi cá trong vài tuần.

Có nên tắm muối cho cá koi mới mua không?

Nhiều người nuôi có thói quen này, nhưng nồng độ và thời gian phù hợp tuỳ kích cỡ cá, tình trạng cá và mục đích. Dùng sai có thể làm cá yếu thêm. Nếu muốn áp dụng, hãy hỏi bác sĩ thú y thuỷ sản hoặc người có chuyên môn hướng dẫn cụ thể cho trường hợp của bạn.

Cá mới về không ăn có sao không?

Một hai ngày đầu cá mới chưa ăn là bình thường vì cá còn căng thẳng sau vận chuyển. Nếu sau vài ngày cá vẫn không ăn, kèm nằm đáy hoặc cụp vây, cần đo nước và quan sát kỹ các dấu hiệu khác, chụp ảnh lại và hỏi bác sĩ thú y thuỷ sản.

Có thể cách ly cá ngay trong hồ chính bằng lưới ngăn không?

Không nên. Lưới ngăn tách được cá nhưng không tách được nước, mầm bệnh vẫn đi chung qua dòng nước và qua lọc. Cách ly đúng nghĩa cần một khối nước riêng với lọc riêng và dụng cụ riêng.

Mua cá online gửi xe đường dài thì cần lưu ý gì thêm?

Cá ở túi càng lâu càng căng thẳng và nước trong túi càng xấu. Nên nhận cá ngay khi tới, mở thùng ở chỗ râm, cân nhiệt nhanh rồi chuyển sang bể cách ly có nước sẵn. Kiểm tra cá ngay lúc nhận và chụp ảnh lại nếu có con yếu hoặc chết để trao đổi với người bán.

Sau cách ly bao lâu thì cá mới hoà nhập với đàn?

Thường cá mới làm quen với hồ và đàn cũ trong vài ngày, ban đầu có thể đứng riêng hoặc trốn. Đàn cũ đôi khi rượt nhẹ. Nếu con mới bị rượt đuổi liên tục, bị thương hoặc không dám ra ăn, hãy cân nhắc tách ra và thử lại sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138