ThuQuy.comThú Quý
Cá koi và hồ cá ngoài trời

Cho cá koi ăn bao nhiêu là đủ: theo nhiệt độ nước, theo mùa và theo cỡ cá

Cho koi ăn mấy lần một ngày, mỗi lần bao nhiêu, khi nào giảm hay ngừng hẳn theo nhiệt độ nước, mùa rét miền Bắc cho ăn gì và thức ăn nào không nên cho.

Early morning at a koi pond in Ha Noi, a hand scattering a small pinch of floating pellets, several koi rising with open mouths, thin mist over the water, side angle

Lượng thức ăn vừa đủ cho cá koi là lượng cá ăn hết trong khoảng năm phút, chia vài bữa trong ngày khi nước ấm, và giảm dần đến ngừng hẳn khi nước lạnh. Koi là cá biến nhiệt: thân nhiệt và tốc độ tiêu hoá đi theo nhiệt độ nước, nên cùng một nắm thức ăn có thể vừa đủ vào tháng sáu nhưng lại thừa và gây hại vào tháng một.

Cho ăn là việc thú vị nhất khi nuôi koi, cá kéo đến tận tay, và cũng là việc dễ làm sai nhất. Cho quá nhiều không làm cá lớn nhanh hơn mà làm nước bẩn, lọc quá tải, cá dễ bệnh. Bài này đưa ra cách tính lượng ăn, bảng điều chỉnh theo nhiệt độ, cách chọn loại thức ăn theo mùa, và những thứ không nên ném xuống hồ dù cá có ăn.

Vì sao nhiệt độ nước quyết định chuyện cho ăn

Ở động vật biến nhiệt như cá, enzyme tiêu hoá và vi khuẩn trong ruột hoạt động mạnh khi ấm và chậm lại khi lạnh. Khi nước mát dần, thức ăn nằm trong ruột cá lâu hơn, có thể lên men, cá đầy bụng và yếu đi. Người nuôi thấy cá vẫn ngoi lên đòi ăn nên cứ cho, nhưng ngoi lên đòi ăn là phản xạ, không có nghĩa là cá tiêu hoá được.

Nhiệt độ cũng quyết định lượng chất thải và lượng oxy. Nước ấm chứa ít oxy hoà tan hơn nước mát, trong khi cá ăn nhiều thì cần nhiều oxy hơn để tiêu hoá. Vì vậy khi nước quá nóng vào giữa mùa hè, cũng nên giảm thức ăn, không chỉ khi lạnh.

Cách làm đúng là có một chiếc nhiệt kế đặt trong hồ, đọc nhiệt độ nước vào buổi sáng, chứ không đoán theo cảm giác thời tiết. Nhiệt độ không khí có thể ấm lên nhanh vào buổi trưa nhưng nước hồ sâu thay đổi chậm hơn nhiều. Một hồ ở Lào Cai hay Lạng Sơn mùa đông và một hồ ở Cà Mau quanh năm cần hai lịch cho ăn rất khác nhau. Ngay trong một hồ, chỗ nông có nắng và chỗ sâu dưới mái che cũng chênh nhau vài độ, nên đặt nhiệt kế ở tầng giữa, chỗ cá hay bơi, và đọc cùng một giờ để số liệu so được với nhau qua các tuần.

Điều chỉnh việc cho ăn theo nhiệt độ nước

Bảng dưới là khung tham khảo được nhiều người nuôi koi dùng. Ranh giới không cứng; hãy quan sát cá và chất nước của hồ mình để điều chỉnh.

Nhiệt độ nướcSố bữa và lượngLoại thức ăn
Trên khoảng 30°CGiảm lượng, cho vào lúc mát buổi sáng sớm và chiều muộnThức ăn thường, tránh cho dồn một bữa lớn
Khoảng 20–28°CVài bữa nhỏ mỗi ngày, mỗi bữa lượng ăn hết trong vài phútThức ăn tăng trưởng hoặc thức ăn thường, có thể thêm thức ăn tươi
Khoảng 15–20°CMột đến hai bữa nhỏ mỗi ngàyThức ăn dễ tiêu, đạm thấp hơn
Khoảng 10–15°CMột bữa rất nhỏ mỗi ngày hoặc cách ngày, chỉ khi cá chủ động lên ănThức ăn dễ tiêu dành cho mùa lạnh
Dưới khoảng 10°CNgừng cho ănKhông cho ăn; cá sống nhờ năng lượng tích trữ

Ở hầu hết các tỉnh phía Nam, nước hồ hiếm khi xuống dưới mức 20°C, nên vấn đề chính là nắng nóng. Ở phía Bắc, những đợt rét đậm có thể kéo nước hồ nông xuống thấp, và hồ sâu thì giữ ấm hơn. Khi nước ấm trở lại sau mùa lạnh, tăng lượng thức ăn từ từ trong vài tuần, không cho ăn bù một lần.

Một bữa ăn đúng cách, từng bước

Cách dưới đây giúp bạn tự tìm ra lượng phù hợp với hồ mình thay vì dựa vào con số ghi trên bao.

  1. Rải một nhúm nhỏ thức ăn nổi ở cùng một vị trí, cùng khoảng giờ mỗi ngày, để cá quen.
  2. Quan sát cá ăn. Khi phần lớn đã ăn hết, rải thêm một nhúm nữa.
  3. Dừng lại khi cá bắt đầu ăn chậm, đớp rồi nhả, hoặc để thức ăn trôi qua. Tổng thời gian khoảng năm phút.
  4. Vớt hết thức ăn còn sót lại sau bữa, không để chìm xuống đáy hoặc trôi vào lọc.
  5. Ghi lại lượng ước tính đã cho, ví dụ bao nhiêu thìa, để lần sau so sánh.
  6. Trong lúc cá ăn, nhìn lướt cả đàn: có con nào không lên ăn, bơi lệch, có vết lạ trên mình không.

Thức ăn nổi tiện cho người mới vì bạn thấy được cá ăn bao nhiêu và vớt được phần thừa. Thức ăn chìm hợp với cá nhút nhát hoặc khi muốn cá ăn ở tầng dưới, nhưng khó kiểm soát lượng thừa hơn. Bữa ăn còn là lúc tốt nhất để kiểm tra sức khoẻ cá mỗi ngày, vì cả đàn tụ lại gần bạn.

Chọn loại thức ăn theo mùa và theo mục đích

Thức ăn viên làm nền. Thức ăn viên chuyên cho koi được phối trộn đủ đạm, béo, vitamin và khoáng, nên là phần chính trong khẩu phần. Chọn cỡ viên vừa miệng cá nhỏ nhất trong hồ. Đọc thành phần trên bao để biết tỷ lệ đạm và hạn sử dụng.

Đạm cao cho mùa ấm, đạm thấp cho mùa mát. Khi nước ấm cá tăng trưởng mạnh, thức ăn nhiều đạm hơn giúp cá lớn. Khi nước mát, loại dễ tiêu, đạm thấp hơn, thường có thành phần từ mầm lúa mì, giảm gánh nặng tiêu hoá. Không cần thức ăn đắt tiền nhất, cần đúng loại cho đúng mùa.

Thức ăn tăng màu. Một số loại có thêm sắc tố từ tảo hoặc từ giáp xác giúp màu đỏ, cam tươi hơn. Màu của koi chủ yếu do di truyền dòng cá, thức ăn chỉ hỗ trợ một phần, và cho quá nhiều loại tăng màu đỏ có thể làm vùng trắng ngả màu.

Thức ăn tươi bổ sung. Rau xà lách, lát dưa hấu, múi cam, giun đất sạch, nhộng tằm là những món nhiều người cho koi ăn thêm. Cho với lượng nhỏ, vớt phần cá không ăn, và không để thay thế thức ăn chính.

Bảo quản. Bao thức ăn đã mở cần buộc kín, để nơi khô mát, tránh nắng, dùng hết trong vài tuần. Thức ăn ẩm mốc hoặc để quá lâu mất vitamin và có thể chứa độc tố nấm mốc. Mua bao nhỏ vừa đủ dùng thay vì bao lớn để lâu.

Hồ có cá lớn cá nhỏ lẫn lộn: cho ăn sao để con nào cũng được phần

Trong một hồ nuôi lâu năm, thường có vài con koi rất lớn và vài con mới thả còn nhỏ. Cá lớn bơi nhanh, chiếm chỗ, đớp gần hết thức ăn trước khi cá nhỏ kịp lại gần. Sau vài tháng, khoảng cách kích thước càng doãng ra: con lớn ngày càng lớn, con nhỏ còi đi. Nhìn tổng thể cả hồ thì có vẻ cá ăn đủ, nhưng thật ra phần ăn chia rất lệch.

Một cách đơn giản là rải thức ăn ở hai điểm cùng lúc: một nhúm viên to ở chỗ cá lớn hay tụ, một nhúm viên nhỏ ở góc khác hoặc gần chỗ cá nhỏ hay núp. Cá lớn bận ăn ở điểm thứ nhất, cá nhỏ có cơ hội ở điểm thứ hai. Thức ăn chìm cỡ nhỏ thả gần chỗ cá nhỏ trú cũng giúp chúng ăn được mà không phải lên tranh mặt nước.

Cá mới thả, cá nhút nhát hoặc cá vừa khỏi bệnh thường không dám lên ăn khi đông. Đừng cố cho thêm thật nhiều để con nhút nhát cũng có phần, vì phần lớn lại vào bụng cá lớn và phần còn lại làm bẩn nước. Kiên nhẫn vài tuần, cho ăn cùng giờ, cùng chỗ, cá sẽ quen dần. Nếu cá lớn và cá nhỏ chênh lệch quá nhiều, có người chọn nuôi cá nhỏ ở bể riêng một thời gian rồi mới thả chung.

Thứ không nên cho cá koi ăn

Koi ăn gần như mọi thứ được ném xuống, nhưng không có nghĩa thứ gì cũng tốt cho chúng:

  • Cơm, bánh mì, bánh ngọt: nhiều tinh bột, dễ làm nước đục, cá no mà thiếu chất.
  • Thức ăn thừa của người, đồ chiên, đồ mặn, đồ có gia vị.
  • Thức ăn cho chó mèo, cám gà vịt, cám lợn: thành phần không phù hợp với cá.
  • Thức ăn đã ẩm mốc, vón cục, có mùi lạ.
  • Mồi sống như giun, tép bắt từ cống rãnh, ao bẩn: dễ mang ký sinh trùng và mầm bệnh vào hồ.
  • Cá con, tôm tép sống thả cho koi săn: koi không cần mồi sống và dễ mang bệnh từ mồi vào.

Khi nhà có khách, nhất là trẻ con, ai cũng muốn cho cá ăn. Cách đơn giản là để sẵn một hộp nhỏ chỉ chứa đúng khẩu phần bữa đó, ai muốn cho cá ăn thì lấy từ hộp, hết là thôi. Như vậy cá không bị cho ăn năm sáu lần một buổi chiều.

Cho ăn quá nhiều: dấu hiệu và cách lùi lại

Hồ bị cho ăn quá tay thường có những dấu hiệu dễ thấy: nước nhanh đục, bọt dai trên mặt nước sau bữa, lọc thô bẩn kín trong một hai ngày, đáy có thức ăn thừa thành lớp. Cá có thể trông béo tròn nhưng bơi chậm, và hồ hay có cá bệnh vặt. Bộ thử nước thường cho thấy amoniac hoặc nitrit lớn hơn không.

Cách lùi lại an toàn là giảm lượng thức ăn xuống khoảng một nửa trong vài ngày, vớt kỹ phần thừa, thay nước từng phần, xả cặn lọc. Cá koi khoẻ mạnh nhịn ăn vài ngày không sao cả, trong khi một tuần nước bẩn có thể làm cả đàn yếu đi. Người nuôi lâu năm thường nói thà cho thiếu một chút còn hơn cho thừa.

Nếu bạn đi vắng vài ngày, không cần nhờ ai cho ăn với hồ đã ổn định và cá trưởng thành; cá chịu được. Nhờ người lạ cho ăn mới là rủi ro lớn, vì họ thường cho quá nhiều. Nếu đi lâu hơn, nên chia sẵn từng phần nhỏ vào túi ghi theo ngày và dặn rõ chỉ cho đúng một túi mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Cá koi ăn mấy lần một ngày là hợp lý?

Khi nước ấm, phần đông người nuôi chia làm hai đến bốn bữa nhỏ trong ngày, mỗi bữa cá ăn hết trong vài phút. Nhiều bữa nhỏ tốt hơn một bữa lớn vì cá tiêu hoá tốt hơn và lọc xử lý chất thải kịp. Khi nước mát, giảm xuống một bữa hoặc thưa hơn.

Mùa đông miền Bắc có nên cho koi ăn không?

Tuỳ nhiệt độ nước, không tuỳ ngày tháng. Khi nước còn trên khoảng 15°C, vẫn có thể cho một ít thức ăn dễ tiêu. Khi nước xuống thấp hơn, giảm mạnh và khi dưới khoảng 10°C thì ngừng hẳn. Đặt nhiệt kế trong hồ và đọc mỗi sáng là cách quyết định chính xác nhất.

Cho koi ăn nhiều có giúp cá lớn nhanh và to hơn không?

Chỉ đến một mức. Kích thước tối đa của koi phụ thuộc nhiều vào dòng cá, thể tích hồ và chất lượng nước. Cho quá nhiều làm nước xấu, cá dễ bệnh và có thể béo bụng mà không dài thêm. Thức ăn đúng loại, nước sạch và hồ đủ rộng mới giúp cá phát triển tốt.

Thức ăn nổi hay thức ăn chìm tốt hơn cho koi?

Mỗi loại có lợi riêng. Thức ăn nổi giúp bạn quan sát cá ăn, kiểm soát lượng và vớt phần thừa. Thức ăn chìm hợp với cá nhút nhát và giảm việc cá đớp nhiều không khí. Người mới nên dùng thức ăn nổi để học cách định lượng trước.

Có nên cho koi ăn vào ban đêm không?

Không nên. Ban đêm oxy trong hồ thấp hơn do cây và tảo không quang hợp, trong khi cá tiêu hoá thức ăn cần thêm oxy. Bạn cũng không nhìn thấy để vớt phần thừa. Bữa cuối nên kết thúc trước khi trời tối một khoảng.

Thức ăn để lâu bao lâu thì nên bỏ?

Hãy theo hạn ghi trên bao, và với bao đã mở thì nên dùng hết trong vài tuần đến khoảng một hai tháng, tuỳ điều kiện bảo quản. Thức ăn có mùi ôi, mốc, vón cục, đổi màu thì bỏ, dù còn hạn. Bảo quản kín, khô, mát giúp giữ chất lượng lâu hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138