ThuQuy.comThú Quý
Sức khoẻ và thú y cho thú cưng đặc biệt

Thỏ và chuột lang bỏ ăn, ít phân: vì sao phải đi thú y ngay trong ngày

Thỏ và chuột lang bỏ ăn hay đi phân nhỏ, ít hơn thường là tình huống gấp. Hiểu vì sao ruột chúng không được ngừng, dấu hiệu cần đi thú y và việc làm lúc chờ.

Grey house rabbit hunched in the corner of a wooden pen on a tiled floor in a Ho Chi Minh City townhouse, a pile of fresh hay untouched, owner crouching nearby, only hands visible

Với thỏ và chuột lang, bỏ ăn hoặc đi phân nhỏ, ít hẳn đi không phải chuyện "để mai xem sao": đây là tình huống nên liên hệ bác sĩ thú y ngay trong ngày. Hệ tiêu hoá của hai loài này được thiết kế để chạy liên tục với lượng chất xơ lớn. Khi thức ăn ngừng vào, ruột chậm lại, khí và độc tố tích tụ, con vật đau nên càng không ăn, tạo thành vòng xoắn đi xuống rất nhanh.

Bài này giải thích vì sao bỏ ăn ở thỏ và chuột lang (bọ ú) gấp hơn ở chó mèo, cách nhận ra sớm qua phân và dáng ngồi, những nguyên nhân thường gặp trong nhà, và việc nên làm trong lúc chờ đi khám. Bài không chẩn đoán và không hướng dẫn dùng thuốc; việc điều trị là của bác sĩ thú y có nhận khám thú nhỏ.

Ruột thỏ và chuột lang không được phép ngừng

Thỏ và chuột lang là loài ăn cỏ, tiêu hoá phần lớn chất xơ nhờ hệ vi sinh trong manh tràng, một đoạn ruột rất lớn. Để hệ này hoạt động, ruột phải được đẩy đi đều đặn, và lực đẩy đến từ việc con vật ăn gần như liên tục, chủ yếu là cỏ khô và rau xanh. Thỏ còn không nôn được, nên thứ gì đã vào thì chỉ có một đường ra.

Khi con vật ăn ít đi vì đau răng, vì nóng, vì căng thẳng hay vì một bệnh nào đó, ruột chậm lại. Vi sinh trong manh tràng mất cân bằng, sinh khí, bụng chướng, con vật đau và càng ít ăn. Giới thú y gọi chung tình trạng này là ứ trệ tiêu hoá. Điều quan trọng với người nuôi không phải là gọi đúng tên mà là hiểu tốc độ: vòng xoắn này có thể đi rất xa chỉ trong vòng một ngày.

Chuột lang còn có một điểm riêng: chúng không tự tổng hợp được vitamin C như nhiều loài khác, phải lấy từ thức ăn hằng ngày. Chuột lang ăn kém kéo dài vì thế dễ thiếu hụt thêm, làm tình trạng tệ hơn. Đó là lý do khẩu phần của bọ ú cần có rau quả giàu vitamin C phù hợp hoặc thức ăn viên dành riêng cho chuột lang, theo hướng dẫn của người có chuyên môn.

Nhận ra sớm qua phân và dáng ngồi

Người nuôi thỏ lâu năm thường nói khay phân là tờ báo sức khoẻ mỗi sáng. Phân thỏ khoẻ là viên tròn, to đều, màu nâu, nhiều, bóp hơi xốp vì nhiều chất xơ. Những thay đổi sau đáng chú ý:

  • Phân nhỏ lại, cứng, khô hoặc dính chuỗi với lông: ruột đang chậm hoặc con vật uống ít.
  • Số lượng phân giảm hẳn so với mọi ngày, hoặc không thấy viên phân mới nào sau nhiều giờ.
  • Phân mềm dính bết quanh hậu môn: có thể do khẩu phần quá nhiều đồ ngọt, tinh bột, hoặc vấn đề khác cần khám.
  • Dáng ngồi gù, bụng tì sát đất, mắt lim dim, không phản ứng khi được gọi hay khi có rau yêu thích.
  • Nghiến răng to, lạo xạo khác với tiếng "rung răng" nhẹ khi thỏ thư giãn. Nghiến răng mạnh thường là dấu hiệu đau.
  • Bụng căng, sờ thấy như quả bóng, con vật khó chịu khi chạm vào bụng.
  • Chảy nước dãi, ướt cằm, nhai một bên, đánh rơi thức ăn: thường liên quan tới răng.
  • Ở chuột lang: ít kêu đòi ăn hơn hẳn mọi ngày, lông xù, ngồi im trong góc, sụt cân nhanh khi cân.

Bạn không cần chờ đủ mọi dấu hiệu. Chỉ riêng việc con vật bỏ ăn và ít phân trong nửa ngày đã đủ để gọi điện hỏi bác sĩ thú y.

Những nguyên nhân thường gặp trong nhà

Bỏ ăn là biểu hiện chung của rất nhiều vấn đề. Bảng sau giúp bạn nhìn lại những gì có thể đã xảy ra để kể cho bác sĩ, không phải để tự kết luận.

Nhóm nguyên nhânGợi ý từ hoàn cảnhĐiều bác sĩ có thể hỏi
Khẩu phần thiếu cỏ khôCho ăn nhiều thức ăn viên, rau củ ngọt, bánh mì; cỏ khô ít hoặc cũ, ẩm mốcMỗi ngày con vật ăn bao nhiêu cỏ khô, loại cỏ gì
Răng mọc dài, mọc lệchĂn chậm, chọn đồ mềm, chảy dãi, sụt cân từ từRăng cửa có cân không, con vật có khó nhai không
Nóng bứcNgày nắng nóng, phòng kín, chuồng gần cửa kính hoặc mái tônNhiệt độ phòng thế nào, có quạt hay điều hoà không
Căng thẳngChuyển nhà, có chó mèo mới, tiếng ồn sửa nhà, bạn chuồng mấtGần đây có thay đổi gì trong nhà
Thiếu nướcBình nước tắc, bát nước đổ, nước cũCon vật uống thế nào, bình có chảy không
Đau ở chỗ khácMới triệt sản, bị ngã, đi lại khập khiễngCó chấn thương, phẫu thuật gì gần đây không

Nắng nóng là nguyên nhân rất đáng nhớ ở Việt Nam. Thỏ và chuột lang chịu nóng kém vì không thoát nhiệt tốt; mùa hè ở các tỉnh phía Nam hay những đợt nắng nóng miền Trung, chuồng đặt gần mái tôn hay ban công hướng tây có thể trở nên quá nóng. Con vật thở nhanh, tai nóng đỏ, nằm bẹp, bỏ ăn là phải làm mát và hỏi thú y ngay.

Theo dõi lượng ăn và phân mỗi ngày: một thói quen năm phút

Bỏ ăn ở thỏ và chuột lang hiếm khi xảy ra trong một khoảnh khắc; thường nó trượt dần qua vài ngày, con vật ăn chậm hơn, kén hơn, phân nhỏ dần. Bạn chỉ thấy được trượt dần đó nếu có điểm so sánh. Một thói quen đơn giản:

  1. Mỗi sáng đổ cỏ khô mới vào cùng một giá hoặc hộp, đến tối nhìn lại xem đã vơi bao nhiêu. Không cần đong chính xác, chỉ cần quen mắt với mức vơi bình thường.
  2. Dọn khay phân vào cùng một giờ mỗi ngày để so số lượng và kích thước viên phân một cách công bằng.
  3. Để ý lúc con vật đón rau: thỏ, bọ ú khoẻ thường chạy tới ngay, có con còn kêu đòi. Hôm nào nó chậm chạp hay ngó lơ món khoái khẩu là hôm cần nhìn kỹ hơn.
  4. Cân mỗi tuần một lần bằng cân bếp, ghi vào sổ. Sụt cân từ từ thường là dấu hiệu đầu tiên của vấn đề răng.
  5. Với nhà nuôi nhiều con chung chuồng, chia giờ cho ăn riêng thỉnh thoảng để biết con nào ăn ít, vì con khoẻ có thể ăn bù phần con yếu mà bạn không hay.

Năm phút mỗi ngày cho thói quen này đổi lại được vài giờ quý giá khi có chuyện, và với thỏ, vài giờ ấy có thể là chênh lệch giữa một ca dễ và một ca rất khó.

Khi nào đưa đến bác sĩ thú y và việc làm trong lúc chờ

Liên hệ bác sĩ thú y có nhận khám thỏ, chuột lang ngay trong ngày khi: con vật không ăn gì trong nửa ngày, hoặc không đi phân nhiều giờ liền; bụng chướng căng; ngồi gù, nghiến răng to; lờ đờ, nằm nghiêng, người lạnh hoặc ngược lại nóng hầm hập; có dấu hiệu say nắng; chảy máu, bị ngã từ trên cao. Gọi trước để phòng khám chuẩn bị, vì không phải nơi nào cũng có sẵn bác sĩ thú nhỏ. Trong lúc chờ:

  1. Để sẵn cỏ khô mới, thơm, cùng vài loại rau lá xanh con vật vẫn quen ăn, và nước sạch dạng bát lẫn bình. Đây chỉ là mời ăn, không ép.
  2. Giữ chỗ nằm yên tĩnh, nhiệt độ dễ chịu. Nếu con vật có vẻ lạnh, có thể lót khăn mềm; nếu nóng, đưa vào phòng mát, có quạt gián tiếp, không dội nước lạnh lên người con vật.
  3. Không tự cho uống thuốc tiêu hoá, thuốc đầy hơi của người, dầu, men vi sinh hay bất kỳ loại thuốc nào khi chưa hỏi bác sĩ thú y.
  4. Không tự bơm ép thức ăn bằng xi lanh khi chưa được bác sĩ hướng dẫn. Bơm sai cách có thể gây sặc, và với một số nguyên nhân như tắc ruột, đưa thêm thức ăn vào là có hại.
  5. Ghi lại: lần cuối con vật ăn và đi phân là lúc nào, ăn gì trong hai ngày qua, có thay đổi gì trong nhà. Chụp ảnh khay phân.
  6. Vận chuyển trong lồng có lót khăn, cỏ khô, che bớt cho tối, tránh nắng và tránh để trong xe kín nóng.

Nếu bác sĩ dặn bơm thức ăn hỗ trợ hay cho thuốc tại nhà, hãy nhờ bác sĩ làm mẫu một lần, hỏi rõ lượng và số lần, ghi lại ngay. Người nuôi làm đúng phần việc tại nhà giúp con vật hồi phục nhanh hơn nhiều.

Phòng từ khẩu phần và chuồng nuôi

Cỏ khô là bữa chính, không phải món phụ. Cỏ khô sạch, khô, thơm nên có sẵn trong chuồng gần như cả ngày và chiếm phần lớn khẩu phần của thỏ và chuột lang. Nhai cỏ còn giúp mài răng, thứ mọc suốt đời ở hai loài này.

Đồ ngọt và tinh bột là món ít. Cà rốt, trái cây, bánh mì, ngũ cốc, thức ăn viên nhiều tinh bột cho nhiều dễ làm rối hệ vi sinh. Rau mới nên cho thêm từ từ để ruột quen.

Nước luôn sạch, kiểm tra đầu bình mỗi ngày. Bình nước bi có thể tắc mà nhìn ngoài vẫn đầy. Nhiều con vật uống từ bát dễ hơn.

Chỗ ở mát và yên. Đặt chuồng nơi thoáng, tránh nắng chiếu trực tiếp, tránh gần mái tôn, có chỗ để con vật trốn khi sợ.

Chải lông mùa thay lông. Thỏ tự liếm lông nhiều mùa thay lông; chải đều giúp giảm lượng lông con vật nuốt vào.

Khám định kỳ có kiểm tra răng. Bác sĩ thú y có thể soi răng hàm, nơi bạn không nhìn thấy ở nhà, và phát hiện răng mọc nhọn trước khi con vật bỏ ăn.

Sau khi khám: chăm phục hồi tại nhà

Phần lớn ca bỏ ăn được phát hiện sớm có thể về nhà chăm tiếp, và phần việc tại nhà quyết định nhiều tới kết quả. Hãy làm đúng lịch bác sĩ dặn, kể cả khi con vật có vẻ đã khá hơn sau một hai lần. Dừng sớm theo cảm tính là lỗi hay gặp.

Tiếp tục theo dõi khay phân: số viên phân tăng dần và to dần là dấu hiệu tốt nhất cho thấy ruột đang chạy lại. Ghi lại giờ con vật ăn được miếng đầu tiên, lượng cỏ khô vơi, cân nặng mỗi ngày trong tuần đầu, để báo lại khi tái khám hoặc khi gọi hỏi.

Đưa khẩu phần trở về bình thường từ từ, cỏ khô vẫn là chính. Nếu nguyên nhân liên quan tới răng, hỏi bác sĩ về lịch kiểm tra răng tiếp theo, vì răng mọc lệch thường cần chăm định kỳ. Nếu nguyên nhân là nóng hay căng thẳng, sửa ngay chỗ đặt chuồng và nguồn gây sợ.

Quay lại phòng khám nếu con vật lại bỏ ăn, phân lại nhỏ đi, bụng chướng, hoặc có dấu hiệu khác bác sĩ đã dặn. Đừng ngại gọi hỏi những điều bạn chưa chắc; với thỏ và chuột lang, hỏi sớm luôn tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp

Thỏ bỏ ăn mấy tiếng thì phải lo?

Không có con số tuyệt đối, nhưng nhiều bác sĩ thú y khuyên không nên để thỏ bỏ ăn hoặc không đi phân quá nửa ngày mà không hỏi ý kiến. Thỏ con, thỏ già, thỏ đang có bệnh khác càng cần gọi sớm hơn. Gọi điện mô tả tình hình là bước đầu tiên an toàn.

Thỏ ăn lại phân của mình có phải là bị bệnh không?

Không. Thỏ thải ra một loại phân mềm, bóng, thường vào ban đêm hoặc sáng sớm, rồi ăn trực tiếp từ hậu môn để hấp thu thêm dưỡng chất. Đây là hành vi bình thường và cần thiết. Đáng lo là khi loại phân mềm này dính bết quanh hậu môn nhiều ngày.

Chuột lang có cần bổ sung vitamin C không?

Chuột lang không tự tạo được vitamin C nên cần lấy từ thức ăn hằng ngày: rau quả phù hợp và thức ăn viên dành riêng cho chuột lang. Có nên dùng thêm sản phẩm bổ sung hay không, lượng bao nhiêu, nên hỏi bác sĩ thú y thay vì tự pha vào nước uống.

Thỏ nghiến răng có phải lúc nào cũng là đau không?

Không hẳn. Thỏ thư giãn, được vuốt ve có thể rung răng nhè nhẹ, nghe như tiếng rì rì. Tiếng nghiến răng to, lạo xạo, kèm ngồi gù, mắt lim dim và bỏ ăn mới là dấu hiệu đau. Khi đó nên liên hệ bác sĩ thú y.

Mùa hè có nên dội nước lạnh để thỏ mát không?

Không nên dội nước lạnh hay ngâm thỏ vào nước, vì dễ gây sốc và làm lông ướt lâu khô. Đưa thỏ vào chỗ râm mát, thoáng gió, có thể đặt chai nước mát bọc khăn gần chỗ nằm. Thỏ thở gấp, nằm bẹp, tai nóng đỏ thì phải hỏi thú y ngay.

Thỏ mới triệt sản về bỏ ăn có bình thường không?

Sau phẫu thuật, thỏ có thể ăn ít trong thời gian ngắn, nhưng bác sĩ thường dặn rõ bao lâu thì con vật phải ăn lại và đi phân. Hãy hỏi kỹ điều này khi đón thỏ về. Quá mốc bác sĩ dặn mà thỏ vẫn chưa ăn, hãy gọi lại phòng khám ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138