ThuQuy.comThú Quý
Rùa nước, ếch cảnh và kỳ giông

Nước bể rùa bị đục và hôi: tìm nguyên nhân, xử lý từng bước và giữ bể trong lâu

Bể rùa đục trắng, xanh rêu hay hôi tanh chỉ sau vài ngày thay nước: đọc màu nước để tìm nguyên nhân, xử lý đúng thứ tự và lịch vệ sinh giữ bể trong lâu.

Side view of a turtle tank with slightly cloudy water, a person siphoning debris from the bottom into a bucket, slider watching from a basking ramp, bathroom floor in Can Tho, bright light

Nước bể rùa đục và hôi thường do ba nguyên nhân cộng lại: cho ăn thừa, lọc yếu so với lượng chất thải, và vi sinh trong lọc chưa ổn định hoặc bị rửa mất. Rùa ăn nhiều, thải nhiều, lại xé vụn thức ăn trong nước, nên một bể rùa cùng thể tích bẩn nhanh hơn bể cá rất nhiều. Thay nước liên tục mà không sửa nguyên nhân thì vài ngày sau nước lại đục như cũ.

Bài này giúp bạn đọc màu và mùi nước để đoán nguyên nhân, xử lý theo thứ tự hợp lý, và lập một lịch vệ sinh đơn giản để bể trong lâu. Nước bẩn không chỉ khó nhìn: nước có amoniac cao và nhiều vi khuẩn là nguyên nhân của viêm da, mai mủn, sưng mắt ở rùa, và làm tăng lượng vi khuẩn Salmonella trong nhà.

Đọc màu và mùi nước để đoán nguyên nhân

Mỗi kiểu đục thường có nguyên nhân riêng. Bảng dưới là hướng dẫn nhanh, không thay được việc đo nước bằng bộ test nếu bạn có.

Biểu hiệnNguyên nhân hay gặpHướng xử lý
Nước đục trắng như sữa, không mùi nặngVi khuẩn bùng phát ở bể mới hoặc sau khi rửa lọc quá kỹKhông thay toàn bộ nước; giảm ăn, để vi sinh ổn định vài ngày đến vài tuần
Nước đục vàng nâu, có cặn lơ lửngThức ăn thừa, phân, vụn rau; lọc không giữ kịpHút cặn, vớt thức ăn thừa, kiểm lọc
Nước xanh như nước aoTảo phát triển do ánh sáng mạnh và dư dinh dưỡngGiảm nắng chiếu thẳng, giảm thời gian đèn, giảm thức ăn thừa
Mùi tanh hôi, thốiChất hữu cơ thối rữa dưới đáy, trong lọc, hoặc có xác thức ăn, cá mồi chếtTìm và loại bỏ nguồn thối, vệ sinh lọc bằng nước bể
Váng dầu trên mặt nướcThức ăn nhiều dầu, thịt mỡNgưng thức ăn nhiều mỡ, tăng khuấy mặt nước

Điều đáng chú ý nhất là trường hợp đục trắng ở bể mới. Phản xạ tự nhiên là thay sạch nước, nhưng làm vậy chỉ kéo dài thời gian vi sinh ổn định. Nếu rùa vẫn ăn, bơi bình thường, hãy giảm ăn và kiên nhẫn; nước thường tự trong lại.

Vì sao bể rùa bẩn nhanh hơn bể cá

Một con rùa tai đỏ trưởng thành có thể thải ra lượng chất thải tương đương cả một đàn cá cảnh cỡ nhỏ trong cùng thể tích nước. Rùa ăn những miếng lớn, cắn xé, làm vụn thức ăn rơi xuống đáy, và thường đi vệ sinh ngay sau khi ăn. Phân rùa và thức ăn thừa phân huỷ tạo ra amoniac, chất độc với cả rùa lẫn vi sinh có lợi khi nồng độ cao.

Hệ lọc trong bể làm hai việc: giữ cặn bằng vật liệu lọc cơ học như bông, mút, và nuôi vi sinh có lợi trên vật liệu lọc sinh học như sứ, nham thạch. Vi sinh chuyển amoniac thành nitrit rồi thành nitrat ít độc hơn. Lọc nhỏ so với lượng chất thải thì bông lọc nhanh tắc, vi sinh không đủ xử lý, nước đục và có mùi.

Vì vậy người nuôi rùa thường chọn lọc có công suất ghi trên hộp gấp hai đến ba lần thể tích nước thực tế, khác với mức gấp một đến hai lần thường dùng cho bể cá. Thể tích nước lớn hơn cũng pha loãng chất thải, nên nước bể rộng thường ổn định hơn nước bể chật dù cùng một con rùa.

Xử lý bể đang đục và hôi theo đúng thứ tự

Khi bể đã đục và hôi, làm theo thứ tự dưới đây để không làm mất vi sinh và không gây sốc cho rùa:

  1. Vớt hết thức ăn thừa, vụn rau, lá héo đang trôi hoặc nằm dưới đáy.
  2. Dùng ống hút cặn hút sạch đáy bể, đặc biệt các góc khuất và dưới đá, gỗ trang trí.
  3. Thay khoảng một phần ba đến một nửa nước bằng nước đã khử clo, cùng nhiệt độ với nước bể. Không thay toàn bộ trong một lần.
  4. Mở lọc, giũ bông lọc và vật liệu lọc trong một xô nước vừa hút từ bể ra, không rửa dưới vòi nước máy để giữ vi sinh.
  5. Thay bông lọc cơ học nếu đã mục nát, nhưng không thay toàn bộ vật liệu lọc sinh học cùng lúc.
  6. Giảm lượng thức ăn trong vài ngày tới, chuyển sang cho ăn trong hộp riêng nếu có thể.
  7. Theo dõi trong vài ngày; nếu nước vẫn đục nhanh, kiểm lại công suất lọc và mật độ rùa.

Sau khi vệ sinh, rửa xô, ống hút và tay bằng xà phòng, không dùng bồn rửa bát. Nước thải đổ vào bồn cầu hoặc chỗ thoát nước nhà tắm, không đổ ra ao hồ, kênh rạch.

Những thói quen làm nước bể rùa nhanh bẩn

Cho ăn trong bể với lượng lớn. Rùa ăn vương vãi, phần thừa chìm xuống đáy và thối trong vài giờ. Cho ăn trong hộp riêng, hoặc cho lượng nhỏ mỗi lần và vớt thừa sau năm phút.

Dùng thịt mỡ, thức ăn tươi nhiều dầu. Thịt heo, thịt bò, cá nhiều dầu tạo váng và mùi nhanh. Đạm nên là tép, cá nhỏ, giun đất, thức ăn viên.

Rửa lọc quá sạch, quá thường xuyên. Rửa lọc dưới vòi nước máy, chà bằng xà phòng hay thay toàn bộ vật liệu lọc làm mất vi sinh, khiến bể quay lại trạng thái bể mới và đục trắng.

Thay toàn bộ nước mỗi lần. Thay sạch nước nghe có vẻ vệ sinh, nhưng làm dao động nhiệt độ và hoá học nước, gây căng thẳng cho rùa và làm vi sinh trong lọc mất cân bằng.

Nuôi quá nhiều rùa trong một bể. Hai con rùa trưởng thành trong bể chỉ đủ cho một con thì lọc tốt đến đâu cũng khó theo kịp. Tăng thể tích hoặc tách bể.

Đặt bể ở chỗ nắng chiếu thẳng. Ánh nắng mạnh làm tảo phát triển, nước xanh, đồng thời làm nước nóng lên quá mức.

Lịch vệ sinh gợi ý cho một bể rùa trong nhà

Lịch dưới đây là khung tham khảo cho một bể có lọc phù hợp và một đến hai con rùa. Bạn điều chỉnh theo kích thước bể và mức bẩn thực tế.

Tần suấtViệc cần làmGhi chú
Hằng ngàyVớt thức ăn thừa, vụn rau héo; nhìn nhanh nhiệt độMất vài phút, làm ngay sau bữa ăn
Hằng tuầnHút cặn đáy, thay khoảng một phần tư đến một phần ba nướcNước mới khử clo, cùng nhiệt độ
Hai đến bốn tuầnGiũ bông lọc và vật liệu lọc bằng nước bểKhông rửa bằng nước máy, không thay hết cùng lúc
Hằng thángLau kính, lau đá, gỗ có rêu; kiểm đèn, sưởi, dây điệnKhông dùng xà phòng hay chất tẩy trong bể
Sáu tháng đến một nămThay đèn UVB theo hạn; kiểm tổng thể bể và bãi phơiGhi ngày thay đèn để khỏi quên

Lịch cố định quan trọng hơn việc làm thật kỹ một lần rồi để đó cả tháng. Một bể được vớt thừa mỗi ngày và thay nước một phần mỗi tuần thường trong hơn một bể được dọn sạch toàn bộ mỗi tháng một lần.

Đo nước bằng bộ test: ba chỉ số nên biết

Mắt người chỉ thấy nước đục hay trong, còn những chất độc nhất trong bể rùa lại không màu. Một bộ test nước dành cho bể cá, loại nhỏ giọt hoặc que thử, giúp bạn biết chính xác bể đang ở đâu. Bảng dưới giải thích ba chỉ số hay đo nhất.

Chỉ sốNói lên điều gìKhi số cao thì làm gì
AmoniacChất thải mới, chưa được vi sinh xử lý; độc nhấtThay một phần nước, giảm ăn, kiểm lọc; bể ổn định thì gần như không đo thấy
NitritVi sinh đang chuyển hoá amoniac nhưng chưa hoàn tất; vẫn độcThường gặp ở bể mới; thay nước một phần, chờ vi sinh ổn định
NitratSản phẩm cuối, ít độc hơn nhưng tích tụ dầnThay nước định kỳ là cách chính để giữ nitrat thấp

Bạn không cần đo hằng ngày. Đo vài lần trong tháng đầu của bể mới, sau mỗi lần thay đổi lớn như đổi lọc hay thêm rùa, và khi nước có biểu hiện lạ. Nếu amoniac hay nitrit đo thấy rõ ở một bể đã chạy lâu, đó là dấu hiệu lọc không đủ sức hoặc có thứ gì đang thối trong bể. Đo nước cũng giúp bạn tránh thay nước theo cảm giác, vốn hay dẫn tới thay quá nhiều hoặc quá ít.

Rùa nuôi trong thùng xây, hồ nhỏ ngoài sân: giữ nước kiểu khác

Nhiều gia đình nuôi rùa trưởng thành trong chậu xây hay thùng lớn ngoài sân, ban công. Ở đây nắng tự nhiên tốt cho rùa nhưng cũng làm tảo phát triển mạnh, nước xanh nhanh, và lá cây, bụi, côn trùng rơi xuống làm bẩn thêm. Che một phần mặt thùng bằng lưới hoặc mái che nhẹ giúp giảm tảo và giữ nhiệt độ nước không quá cao vào buổi trưa.

Thùng ngoài trời có thể dùng lọc thùng hoặc lọc tràn đơn giản, kết hợp một lượng cây thuỷ sinh nổi như bèo để hút bớt dinh dưỡng thừa — rùa sẽ ăn một phần bèo, nên cần bổ sung thường xuyên. Mùa mưa, nước mưa tràn vào làm thay đổi nhiệt độ và độ pH đột ngột, đồng thời có thể làm nước tràn qua miệng thùng, mang theo rùa ra ngoài. Thùng nên có lỗ xả tràn có lưới chắn và thành đủ cao.

Nước thay ra từ thùng ngoài sân cũng không được xả ra mương, ao. Bạn có thể dùng để tưới cây trong vườn nhà, nơi không có đường chảy ra nguồn nước tự nhiên, sau đó rửa tay bằng xà phòng.

Khi nước bẩn đã ảnh hưởng đến sức khoẻ rùa

Nước bẩn kéo dài có thể gây bệnh. Hãy đưa rùa đến bác sĩ thú y có nhận bò sát nếu bạn thấy các dấu hiệu sau, kể cả khi đã làm sạch bể:

  • Mắt sưng, mí dính, rùa nhắm mắt nhiều ngày.
  • Da có mảng trắng như bông, bong tróc bất thường ở cổ, chân.
  • Mai có đốm trắng mủn, mềm, có mùi hôi, hoặc vảy mai bong để lộ chỗ đỏ.
  • Rùa bỏ ăn, lờ đờ, không lên bãi phơi hoặc nằm lì trên bãi phơi không xuống nước.
  • Thở há miệng, sủi bọt mũi, bơi lệch một bên.

Đừng tự đổ muối, thuốc xanh, thuốc kháng sinh vào bể theo kinh nghiệm truyền miệng. Những hoá chất này có thể giết luôn vi sinh trong lọc, làm nước càng tệ hơn, và liều lượng không phù hợp với rùa. Chẩn đoán và điều trị là việc của bác sĩ thú y; việc của người nuôi là giữ nước sạch để bệnh không quay lại.

Câu hỏi thường gặp

Có nên dùng chế phẩm vi sinh cho bể rùa không?

Chế phẩm vi sinh có thể giúp bể mới ổn định nhanh hơn và hỗ trợ sau khi vệ sinh lọc. Tuy vậy, vi sinh không thay được việc vớt thức ăn thừa, hút cặn và thay nước định kỳ. Dùng theo hướng dẫn trên sản phẩm và xem đó là phần hỗ trợ.

Thả cá dọn bể vào bể rùa để ăn rêu có được không?

Không nên. Cá dọn bể không ăn chất thải của rùa như nhiều người nghĩ, có thể bị rùa cắn, và là loài ngoại lai xâm hại nếu lọt ra môi trường. Rêu nên được xử lý bằng cách giảm ánh sáng, giảm dư dinh dưỡng và lau định kỳ.

Nước bể rùa trong nhưng vẫn có mùi thì sao?

Nước trong không có nghĩa là sạch. Mùi thường đến từ cặn trong lọc, dưới nền sỏi hoặc trong các khe đá. Hãy kiểm tra và giũ vật liệu lọc bằng nước bể, hút sạch dưới đá trang trí, và tìm xem có thức ăn hay xác mồi mắc kẹt không.

Có nên dùng than hoạt tính trong lọc bể rùa không?

Than hoạt tính giúp khử mùi và làm nước trong hơn trong một thời gian, nhưng nhanh bão hoà và cần thay định kỳ. Nó không thay được vi sinh hay việc thay nước. Nếu dùng, coi đó là phần bổ sung và thay theo hướng dẫn.

Bao lâu thì bể mới hết đục trắng?

Tuỳ kích thước bể, lượng rùa và vi sinh ban đầu, thường từ vài ngày đến vài tuần. Trong thời gian này nên cho ăn ít, không rửa lọc, không thay toàn bộ nước. Nếu rùa có dấu hiệu bất thường thì đưa đi khám.

Có thể dùng nước giếng để thay nước bể rùa không?

Có thể nếu nước giếng trong, không phèn, không có mùi, và đã để lắng. Nước giếng ở một số vùng có nhiều sắt hoặc phèn, làm nước bể vàng và đóng cặn. Nếu không chắc, dùng nước máy đã khử clo sẽ ổn định hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138