ThuQuy.comThú Quý
Vẹt và chim biết nói

Chọn lồng nuôi vẹt và đồ chơi: kích thước, nan lồng, cành đậu và đồ gặm an toàn

Lồng vẹt đúng cỡ, nan vừa, cành gỗ tự nhiên và đồ chơi gặm, tìm thức ăn giúp chim khoẻ và bớt buồn. Kèm lịch dọn lồng, vật liệu nên tránh và cách xếp đồ trong lồng.

Wide shot of a large rectangular birdcage furnished with natural branches, rope ladder and shredded palm-leaf toys beside a sunny window in a Lam Dong wooden house

Một chiếc lồng nuôi vẹt tốt phải đủ rộng để chim dang hết cánh và nhảy giữa các cành, có khoảng cách nan vừa với cỡ chim, làm bằng vật liệu không độc khi bị gặm, và đặt ở chỗ yên, sáng nhưng không nắng gắt. Bên trong lồng cần cành đậu gỗ tự nhiên nhiều cỡ và đồ chơi để gặm, xé, tìm thức ăn. Vẹt là loài thông minh, hiếu động; lồng trống trơn với một cây ống nhựa và hai bát ăn là công thức của buồn chán.

Bài này đi qua cách chọn lồng theo cỡ chim, những chi tiết dễ bị bỏ qua như cửa lồng và khay đáy, cách sắp xếp đồ trong lồng, các nhóm đồ chơi vẹt cần, vật liệu nên tránh và lịch vệ sinh hằng ngày, hằng tuần. Hướng dẫn áp dụng cho các loài vẹt cảnh cỡ nhỏ và vừa thường nuôi trong gia đình.

Chọn lồng theo cỡ chim

Không có con số duy nhất cho mọi loài, nhưng có một nguyên tắc chung: lồng càng rộng càng tốt, và chiều ngang quan trọng hơn chiều cao vì chim di chuyển chủ yếu theo chiều ngang. Bảng dưới gợi ý cách nghĩ theo nhóm cỡ.

Nhóm chimVí dụĐiều cần chú ý ở lồng
Vẹt rất nhỏYến phụng, mã laiNan dày để chim không lọt đầu; đủ rộng để bay vài nhịp ngắn
Vẹt nhỏ đuôi dàiCockatielRộng ngang để đuôi và cánh không chạm nan; cành đặt sao cho đuôi không quét đáy
Vẹt cỡ vừaCác loài vẹt nhỡ nuôi hợp phápNan to, chắc; khoá cửa chắc chắn vì chim khéo mở chốt
Nuôi hai conCặp cùng loàiÍt nhất gấp đôi diện tích; có hai bộ bát để tránh tranh giành

Một cách kiểm tra nhanh: đặt chim vào giữa lồng, chim dang hết cánh mà không chạm nan, và có thể nhảy hoặc bay ngắn giữa hai cành đặt ở hai đầu. Nếu chim chỉ có thể xoay người tại chỗ, lồng quá nhỏ cho cuộc sống hằng ngày, dù có thể vẫn dùng được làm lồng vận chuyển.

Những chi tiết của lồng dễ bị bỏ qua

Hai chiếc lồng cùng kích thước có thể khác nhau rất nhiều khi dùng thật. Trước khi mua, bạn nên kiểm tra kỹ các điểm sau:

  • Chất liệu và lớp sơn. Lồng thép sơn tĩnh điện hoặc inox chất lượng tốt bền và dễ vệ sinh. Tránh lồng có lớp sơn bong, gỉ sét, mối hàn sắc. Kim loại như kẽm, chì trong lớp mạ kém chất lượng có thể gây ngộ độc khi chim gặm lâu ngày.
  • Cửa lồng. Cửa đủ rộng để đưa tay và đưa chim ra vào dễ dàng. Cửa kiểu trượt lên xuống có thể kẹp cổ chim nếu chim đứng ở khe; nhiều loài vẹt còn tự mở được chốt đơn giản, nên cần kẹp khoá phụ.
  • Khay đáy kéo ra được. Giúp thay giấy lót hằng ngày không phải mở cả lồng. Có lưới ngăn giữa khay và chim để chim không lục phân và vỏ hạt cũ.
  • Cửa cho bát ăn. Bát đặt qua cửa nhỏ từ bên ngoài giúp thay thức ăn mà không cần thò tay vào lãnh thổ của chim.
  • Bánh xe và chân lồng. Tiện di chuyển khi lau dọn và khi cần đưa lồng vào phòng mát. Chân lồng chắc chắn để trẻ nhỏ hay chó mèo không làm đổ.
  • Nóc lồng mở được. Một số lồng có nóc mở làm chỗ đứng chơi bên ngoài, tiện cho thời gian chim ra khỏi lồng có người trông.

Sắp xếp bên trong lồng cho hợp lý

Cách xếp đồ trong lồng ảnh hưởng tới việc chim vận động bao nhiêu và lồng có sạch hay không. Nguyên tắc đầu tiên là chừa không gian. Nhiều người thương chim nên treo kín đồ chơi, kết quả là chim không còn chỗ dang cánh. Một chiếc lồng tốt có vùng trống ở giữa để chim di chuyển, đồ chơi treo ở rìa và góc.

Cành đậu nên đặt ở nhiều độ cao khác nhau nhưng không chồng thẳng lên nhau, để phân từ cành trên không rơi xuống chim ở cành dưới, cũng không rơi vào bát ăn. Cành cao nhất thường là nơi chim thích ngủ; đặt cành đó ở góc áp tường, xa cửa lồng. Bát ăn, bát nước đặt cạnh cành nhưng không nằm ngay dưới cành nào.

Hãy dùng nhiều cỡ cành và nhiều chất liệu. Cành gỗ tự nhiên có đường kính lớn nhỏ khác nhau giúp bàn chân chim đổi tư thế, giảm nguy cơ chai và loét gan bàn chân. Gỗ tự nhiên cũng giúp chim tự mài móng và mỏ một phần. Cành dây thừng mềm dễ chịu cho chim già, nhưng cần thay khi sợi bung. Cành mài móng nhám chỉ nên là một cành phụ, không nên đặt ở chỗ chim đứng ngủ cả đêm. Tránh để ống nhựa trơn làm cành duy nhất.

Đặt lồng ở đâu trong nhà

Vị trí lồng quyết định chim có cảm thấy an toàn hay không, có ngủ đủ không và có bị nóng, bị khói hay không. Vẹt là loài sống theo đàn, nên thường vui hơn khi lồng đặt ở nơi gia đình hay sinh hoạt, như một góc phòng khách, thay vì một phòng kho ít người lui tới. Nhưng góc đó cần một mặt áp tường để chim không bị "lộ" cả bốn phía, và lồng nên đặt cao ngang tầm ngực hoặc tầm mắt người đứng, không đặt sát sàn nhà nơi chim luôn phải nhìn lên.

Những chỗ nên tránh gồm bếp, vì khói dầu mỡ và khí từ chảo chống dính bị đun quá nóng có thể nguy hiểm cho chim; ngay dưới hoặc trước luồng gió máy lạnh, quạt; cạnh cửa sổ có nắng chiếu thẳng buổi chiều; cạnh cửa ra vào nơi người qua lại liên tục và gió lùa; gần tivi, loa bật to. Nhà ống ở các thành phố lớn thường có giếng trời và cầu thang thông gió, chỗ này mát nhưng gió lùa mạnh khi trời giông, nên chỉ đặt lồng ở đó khi có thể che chắn kịp.

Ban đêm, chim cần chỗ tối và yên. Nếu phòng khách sáng đèn và có tivi đến khuya, hãy chuyển lồng sang phòng ngủ yên tĩnh hơn hoặc phủ khăn lồng đúng giờ. Một số gia đình dùng hai lồng: lồng lớn ban ngày ở phòng sinh hoạt, lồng nhỏ ban đêm ở phòng ngủ. Dù chọn cách nào, giữ cho giờ ngủ và giờ dậy của chim ổn định mỗi ngày.

Bốn nhóm đồ chơi vẹt cần

Đồ để gặm và phá. Gỗ mềm không sơn, que kem gỗ, lõi giấy cuộn, giấy trắng không in mực, lá cọ, lá dừa khô sạch, dây cói. Vẹt gặm để giữ mỏ khoẻ và để giải toả năng lượng; một món đồ bị phá nát là món đồ đã làm đúng việc của nó.

Đồ để tìm thức ăn. Giấu hạt trong giấy vo tròn, trong hộp giấy nhỏ có đục lỗ, trong khay rơm sạch, trong quả bóng gỗ rỗng. Trong tự nhiên vẹt dành phần lớn ngày để kiếm ăn; cho chim "làm việc" để có thức ăn là cách giảm buồn chán hiệu quả nhất.

Đồ để leo trèo và vận động. Thang gỗ, vòng đu, dây thừng treo, cành cong. Những món này giúp chim vận động khi ở trong lồng và rèn sự khéo léo của chân, mỏ.

Đồ để nghe và nhìn. Chuông nhỏ chắc chắn, hạt gỗ nhiều màu, mảnh da thuộc tự nhiên. Gương có thể làm một số chim, nhất là yến phụng, gắn bó với "bạn trong gương" và sinh hành vi lặp lại; nếu thấy chim mớm mồi cho gương hoặc quá mải mê, hãy cất gương đi.

Luân phiên thay đổi. Chia đồ chơi thành vài bộ, mỗi tuần đổi một bộ. Đồ chơi cũ quay lại sau vài tuần lại trở thành "mới". Với chim nhút nhát, đặt đồ chơi mới bên ngoài lồng vài ngày cho chim quen mắt trước.

Vật liệu và kiểu đồ chơi nên tránh

Đồ chơi bán sẵn không phải món nào cũng an toàn, và đồ tự làm từ vật dụng trong nhà càng cần được chọn kỹ. Những thứ nên tránh:

  • Kim loại mạ kém, chì, kẽm. Móc, xích, chuông rẻ tiền có lớp mạ dễ bong.
  • Chuông có lưỡi lắc tháo được. Chim có thể tháo và nuốt lưỡi chuông nhỏ, hoặc kẹt mỏ vào khe chuông.
  • Sợi chỉ, len, sợi vải tổng hợp dài. Dễ quấn chân, quấn cổ; chim nuốt sợi có thể tắc diều.
  • Nhựa mỏng giòn. Vỡ thành mảnh sắc, chim có thể nuốt phải.
  • Gỗ đã sơn, đánh vecni, gỗ ép có keo, gỗ không rõ loại. Chỉ dùng gỗ tự nhiên không xử lý hoá chất, từ cây không độc, đã rửa và phơi khô.
  • Giấy in mực màu, bìa bóng. Mực in và lớp phủ không phù hợp cho chim gặm.
  • Đồ chơi có vòng, khe vừa cỡ đầu hoặc chân chim. Kiểm tra mọi khe hở xem chim có thể mắc vào hay không.

Kiểm tra đồ chơi mỗi lần dọn lồng. Món nào đã sờn, bung sợi, lộ đinh hay móc thì bỏ đi, kể cả khi chim đang rất thích.

Lịch vệ sinh lồng vẹt

Lồng sạch giảm nguy cơ bệnh cho chim và mùi trong nhà. Bảng dưới là lịch tham khảo; nhà có nhiều chim hoặc mùa nồm ẩm nên làm thường xuyên hơn.

Tần suấtViệc cần làmGhi chú
Hằng ngàyThay giấy lót đáy, rửa bát nước, bát ăn, dọn rau thừaXem phân chim khi thay giấy, phát hiện bất thường sớm
Vài ngày một lầnLau nan và cành bị dính phân, kiểm tra đồ chơiDùng khăn ẩm, nước ấm
Hằng tuầnRửa khay đáy, cọ cành đậu, rửa đồ chơi còn dùng đượcPhơi khô hẳn trước khi lắp lại
Hằng thángVệ sinh toàn bộ lồng, kiểm tra gỉ sét, mối hàn, chốt cửaĐưa chim sang lồng phụ trong lúc rửa

Khi vệ sinh, nên đeo khẩu trang nếu phải quét nhiều phân khô và bụi lông, rửa tay sạch sau khi làm. Chất tẩy rửa mạnh phải được tráng kỹ và để khô, không dùng chất có mùi nồng gần chim. Trẻ nhỏ có thể phụ giúp thay giấy lót khi có người lớn bên cạnh, và luôn rửa tay sau đó.

Câu hỏi thường gặp

Lồng tròn có phù hợp để nuôi vẹt không?

Lồng tròn thường hẹp, không có góc để chim cảm thấy an toàn, và nan hội tụ ở đỉnh có thể kẹp chân. Phần lớn người nuôi và bác sĩ thú y chim cảnh khuyên dùng lồng hình hộp chữ nhật rộng theo chiều ngang.

Có nên lót cát hay vỏ trấu dưới đáy lồng?

Giấy trắng không in mực là lựa chọn đơn giản, rẻ, dễ thay và giúp bạn quan sát phân chim mỗi ngày. Vỏ trấu, mùn cưa có thể ẩm mốc nhanh trong khí hậu nóng ẩm và che mất dấu hiệu bất thường ở phân.

Lấy cành cây ngoài vườn làm cành đậu được không?

Được nếu là cây không độc, chắc chắn không phun thuốc, không mọc sát đường xe nhiều khói bụi. Rửa sạch, cọ bỏ rêu, phơi nắng thật khô trước khi dùng. Khi không chắc loại cây, tốt nhất không dùng.

Bao lâu thì nên thay đồ chơi cho vẹt?

Luân phiên mỗi tuần giúp chim không chán. Đồ chơi gặm bị phá hết cần thay ngay, đồ chơi hỏng hay sờn thì bỏ. Đồ chơi còn tốt có thể cất đi và mang ra lại sau vài tuần như món mới.

Có cần phủ khăn lồng vẹt vào ban đêm không?

Không bắt buộc, nhưng phủ khăn giúp chim có giấc ngủ tối và yên, nhất là khi lồng đặt ở phòng sinh hoạt chung. Dùng vải thoáng khí, chừa một phía để không khí lưu thông. Với cockatiel hay hoảng đêm, có thể để hở một phần và giữ đèn ngủ nhỏ.

Đặt lồng vẹt ngoài ban công có được không?

Chỉ nên đặt ngoài ban công những lúc thời tiết dịu, có bóng râm và có người ở nhà. Nắng chiều gắt, mưa hắt, gió giông, chim lạ và mèo hoang đều là mối nguy. Ban đêm nên đưa lồng vào trong nhà.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138