ThuQuy.comThú Quý
Chọn mua và nuôi có trách nhiệm

Đón thú cưng mới về nhà: dựng chuồng bể trước, ngày đầu yên tĩnh và hai tuần làm quen

Lịch đón chim, cá, bò sát, rùa hay thỏ mới về nhà: dựng chuồng bể trước bao lâu, ngày đầu làm gì, hai tuần đầu theo dõi gì và lỗi hay gặp.

Young man adjusting a heat lamp over a glass terrarium on a sturdy shelf in a Lam Dong wooden house, a small cardboard carrier box waiting beside it, back view

Thú cưng mới về nhà cần ba thứ theo đúng thứ tự: chuồng hoặc bể đã dựng và chạy ổn định từ trước, một ngày đầu thật yên tĩnh, và khoảng hai tuần để làm quen trước khi bạn bắt đầu cầm nắm, chơi đùa hay khoe với khách. Phần lớn rắc rối của tuần đầu, như cá chết hàng loạt, chim bỏ ăn, thỏ trốn mãi trong góc, đến từ việc làm ngược thứ tự này.

Bài này đi theo mốc thời gian: trước ngày đón, ngày đầu tiên, những ngày tiếp theo đến hết tuần thứ hai. Nội dung áp dụng chung cho chim, cá, bò sát, rùa và thú nhỏ, có ghi chú riêng khi một nhóm cần khác. Phần cách ly và nhận biết bệnh chỉ nhắc ở mức người nuôi cần biết; chi tiết y khoa thuộc về bác sĩ thú y.

Dựng chuồng bể trước bao lâu, theo từng nhóm

Môi trường sống cần chạy thử trước khi con vật về để bạn kịp phát hiện vấn đề như thiết bị hỏng, nhiệt độ sai, nước chưa ổn định. Khoảng thời gian dưới đây là mức thường được khuyên, tuỳ thiết bị và điều kiện thực tế.

NhómThời gian chạy thử trướcViệc cần kiểm trong thời gian chạy thử
Cá cảnh nước ngọtThường vài tuần để chu trình vi sinh hình thànhLọc chạy liên tục, theo dõi thông số nước bằng bộ thử, nhiệt độ ổn định
Hồ cá koiVài tuần trở lên với hồ mớiLọc, bơm, độ trong của nước, chỗ che nắng, lưới chống mèo và chim
Bò sátVài ngày đến một tuầnVùng nóng, vùng mát đúng nhiệt độ, độ ẩm, hẹn giờ đèn, chỗ trốn
Rùa nướcVài ngày đến vài tuần tuỳ có lọc hay khôngChỗ phơi khô, đèn, nhiệt độ nước, lọc đủ mạnh
Chim cảnh, vẹtMột hai ngày để xem vị trí treo lồngGió lùa, nắng chiếu, tiếng ồn, mèo hay chuột có tiếp cận được không
Thỏ, chuột lang, nhím kiểngMột hai ngàyChuồng chắc chắn, không có khe hở, dây điện xung quanh đã được che, nhiệt độ phòng

Với cá, đây là bước bị bỏ qua nhiều nhất. Đổ nước, cắm lọc rồi thả cá ngay trong ngày là nguyên nhân hàng đầu khiến cá chết trong hai tuần đầu, vì vi sinh có lợi chưa kịp hình thành để xử lý chất thải của cá.

Danh sách kiểm tra trước ngày đón

Một ngày trước khi đón con vật, đi lại một vòng và đánh dấu từng mục. Thiếu mục nào, hoãn ngày đón nếu có thể.

  • Chuồng bể đã chạy ổn định, nhiệt độ và các thông số đúng với loài.
  • Thức ăn đúng loại người bán đang cho ăn, đủ dùng ít nhất hai tuần.
  • Lồng hoặc hộp vận chuyển phù hợp để mang con vật về.
  • Chỗ cách ly riêng nếu nhà đã có thú cưng khác cùng nhóm.
  • Tên và cách liên hệ một bác sĩ thú y nhận khám động vật ngoại lai gần nhà.
  • Cả nhà đã thống nhất quy tắc: ai cho ăn, không cầm nắm trong những ngày đầu, trẻ nhỏ có người lớn kèm.
  • Đồ dùng vệ sinh riêng cho con vật, không dùng chung với đồ bếp.
  • Đã chọn một ngày đón mà sau đó bạn có thời gian ở nhà quan sát, không phải trước chuyến đi xa.

Mục cuối nghe nhỏ nhưng quan trọng. Đón con vật ngay trước kỳ nghỉ Tết hay chuyến công tác là đặt nó vào tay người khác trong lúc nó còn chưa quen nhà, rủi ro cao hơn hẳn.

Ngày đầu tiên: ít làm, nhiều quan sát

Ngày đầu, việc của bạn chủ yếu là đưa con vật vào môi trường mới đúng cách rồi lùi lại. Đây là lúc con vật căng thẳng nhất.

  1. Mang con vật về nhà bằng đường ngắn nhất, tránh để trong xe nắng hay nơi lạnh, tránh rung lắc mạnh.
  2. Với cá: thả nổi túi trên mặt bể một lúc để cân bằng nhiệt độ, sau đó chuyển cá sang bể, hạn chế đổ nước từ túi vào bể.
  3. Với chim, thỏ, chuột lang, bò sát, rùa: mở hộp ngay trong chuồng hoặc sát cửa chuồng, để con vật tự bước ra, không lôi hay đổ ra.
  4. Tắt bớt đèn phòng, giảm tiếng ồn, không bật nhạc to, không để trẻ con hay khách vây quanh.
  5. Cho ăn ít hoặc chưa cho ăn tuỳ loài; nhiều con vật không ăn trong ngày đầu, đó là điều thường gặp.
  6. Quan sát từ xa vài lần trong ngày: con vật có thở bình thường không, có cử động không, có dấu hiệu bất thường rõ ràng không.

Cảm giác muốn cầm lên, vuốt ve, chụp ảnh là tự nhiên, nhưng hãy chờ. Những con vật nhỏ phần lớn là con mồi trong tự nhiên, bị một bàn tay to chụp xuống lúc đang hoảng là trải nghiệm đáng sợ, khiến quá trình làm quen kéo dài hơn.

Từ ngày thứ hai đến hết tuần đầu

Giữ nhịp sinh hoạt đều. Cho ăn, bật tắt đèn, dọn chuồng vào cùng khung giờ mỗi ngày. Con vật học được nhịp của nhà qua sự lặp lại.

Ngồi gần, nói nhỏ, chưa cầm nắm. Với chim, vẹt, thỏ, chuột lang, ngồi gần chuồng đọc sách hay làm việc nhẹ giúp con vật quen với sự có mặt của người. Nói chuyện bằng giọng nhỏ, đều.

Theo dõi ăn uống và chất thải. Ghi đơn giản vào sổ: hôm nay ăn được không, uống nước không, phân thế nào. Đây là dữ liệu quan trọng nếu sau này cần đưa đi khám.

Với cá, kiểm nước thường xuyên hơn. Bể mới nhận cá thường dao động thông số. Thay một phần nước nhỏ theo hướng dẫn nếu thông số xấu, cho ăn ít để giảm chất thải.

Với bò sát, đừng lo nếu chưa ăn mồi. Nhiều loài bò sát không ăn trong những ngày đầu vì căng thẳng. Kiểm tra lại nhiệt độ vùng nóng, giữ yên tĩnh. Nếu bỏ ăn kéo dài và có dấu hiệu gầy sút, hỏi bác sĩ thú y.

Với chim, che lồng một phần vào ban đêm. Một tấm vải thoáng che một phía giúp chim có cảm giác an toàn, đặc biệt nếu lồng đặt ở nơi có ánh đèn đường hay chuyển động.

Một cuốn sổ nhỏ cho hai tuần đầu

Nhiều người nuôi lâu năm khuyên ghi chép ngay từ ngày đầu. Sổ không cần đẹp, chỉ cần đều. Những mục nên có mỗi ngày:

  • Ngày, giờ cho ăn, loại và lượng thức ăn, con vật ăn hết hay bỏ dở.
  • Nước uống: có uống không, bình nước có vơi không, với cá thì nhiệt độ nước buổi sáng và tối.
  • Chất thải: số lượng, hình dạng, màu so với hôm trước, có gì lạ không.
  • Hoạt động: hay trốn hay đi lại, phản ứng khi người đến gần, tiếng kêu, giờ ngủ.
  • Môi trường: nhiệt độ vùng nóng và vùng mát với bò sát, thông số nước với bể cá, lần thay nước, lần dọn chuồng.
  • Những thay đổi bạn đã làm: đổi vị trí, thêm đồ, đổi thức ăn, có khách đến chơi.
  • Câu hỏi muốn hỏi người bán hay bác sĩ thú y, ghi ngay khi nghĩ ra để khỏi quên.

Khi đi khám, bác sĩ thú y thường hỏi những câu mà chỉ cuốn sổ này trả lời được. Ngoài ra, nhìn lại sổ sau hai tuần, bạn sẽ thấy rõ con vật đang tiến bộ dần, điều rất khó nhận ra khi chỉ nhìn từng ngày.

Tuần thứ hai: bắt đầu làm quen chủ động và cách ly đúng cách

Sang tuần thứ hai, nếu con vật đã ăn uống bình thường, bạn có thể bắt đầu làm quen chủ động hơn. Với thỏ và chuột lang, ngồi xuống sàn trong khu chơi, để con vật tự tiến lại ngửi tay. Với vẹt, đưa thức ăn yêu thích qua song lồng. Với bò sát chịu được cầm nắm, bắt đầu bằng những lần ngắn, thấp gần sàn, tay đỡ toàn bộ thân, rồi tăng dần.

Nếu nhà đã có thú cưng khác cùng nhóm, giai đoạn này vẫn là thời gian cách ly. Con vật mới có thể mang mầm bệnh dù trông khoẻ. Nhiều người nuôi giữ con mới ở phòng riêng hoặc bể riêng một thời gian, chăm con cũ trước rồi mới đến con mới, rửa tay giữa hai lần. Thời gian cách ly cụ thể cho từng loài nên hỏi bác sĩ thú y.

Với cá, nếu có điều kiện, bể cách ly nhỏ cho cá mới là thói quen tốt của người nuôi lâu năm, giúp tránh đưa bệnh vào bể chính đang ổn định. Với chim, không treo lồng chim mới sát lồng chim cũ trong thời gian đầu.

Khi hết tuần thứ hai, nhiều con vật đã có dấu hiệu quen nhà: ăn đều, khám phá chuồng, không hoảng khi bạn đến gần. Một số loài, cá thể nhút nhát cần lâu hơn; đừng so với con vật nhà người khác.

Lỗi hay gặp trong hai tuần đầu và dấu hiệu cần gọi bác sĩ thú y

Lỗi phổ biến nhất là cho ăn quá nhiều vì lo con vật đói, đặc biệt với cá: thức ăn thừa phân huỷ làm nước xấu nhanh. Lỗi thứ hai là thay đổi quá nhiều thứ cùng lúc, như đổi thức ăn, đổi vị trí chuồng, thêm đồ trang trí ngay tuần đầu. Lỗi thứ ba là để khách, trẻ con chơi với con vật quá sớm vì muốn khoe.

Thêm một lỗi nữa là vội kết luận con vật "không hợp" chỉ sau vài ngày. Chim chưa hót, thỏ chưa cho lại gần, tắc kè trốn suốt ngày trong hang là những biểu hiện bình thường của giai đoạn làm quen. Nhiều người đã vội tìm người nhận lại trong tuần đầu, trong khi chỉ cần kiên nhẫn thêm vài tuần là con vật dạn dần. Trừ khi có vấn đề thật về sức khoẻ hay hoàn cảnh gia đình, hãy cho cả hai bên đủ thời gian.

Một lỗi khác ít được nhắc là bỏ qua thông tin từ người bán. Hãy giữ nguyên chế độ ăn họ đang dùng trong vài tuần đầu, rồi mới đổi dần nếu cần, trộn thức ăn mới với thức ăn cũ theo tỉ lệ tăng dần.

Bài này không thay cho khám thú y. Dù vậy, có những dấu hiệu bạn không nên chờ: chim xù lông ngồi dưới đáy lồng, thở há miệng; cá nằm đáy, thở gấp ở mặt nước cả đàn; bò sát có chất nhầy ở miệng, thở có tiếng; rùa nổi lệch một bên, mắt sưng nhắm; thỏ, chuột lang bỏ ăn hoàn toàn, không đi phân. Gặp những dấu hiệu này, hãy liên hệ bác sĩ thú y nhận khám động vật ngoại lai sớm, mang theo sổ ghi chép những ngày qua.

Câu hỏi thường gặp

Mua cá về có thả vào bể ngay được không?

Chỉ nên thả khi bể đã chạy ổn định, thường vài tuần để vi sinh có lợi hình thành. Khi thả, thả nổi túi để cân bằng nhiệt độ rồi chuyển cá sang bể, hạn chế đổ nước từ túi vào. Thả cá vào bể vừa đổ nước là nguyên nhân hàng đầu khiến cá chết sớm.

Thú cưng mới về không ăn có sao không?

Nhiều con vật không ăn trong ngày đầu hoặc vài ngày đầu vì căng thẳng, nhất là bò sát và chim. Giữ yên tĩnh, kiểm tra lại nhiệt độ và môi trường, cho thức ăn quen. Nếu bỏ ăn kéo dài kèm gầy sút hay dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ bác sĩ thú y.

Bao lâu thì có thể cầm nắm thú cưng mới?

Thường nên đợi ít nhất vài ngày đến một tuần, khi con vật đã ăn uống bình thường. Bắt đầu bằng những lần ngắn, gần sàn, để con vật tự tiến lại. Một số loài như cá và nhiều bò sát không thích bị cầm, chủ yếu để ngắm.

Nhà đã có thú cưng, có nên cho con mới ở chung ngay không?

Không nên. Con vật mới có thể mang mầm bệnh dù trông khoẻ. Hãy cách ly ở phòng hoặc bể riêng một thời gian, chăm con cũ trước rồi đến con mới, rửa tay giữa hai lần. Thời gian cách ly cụ thể nên hỏi bác sĩ thú y.

Đón thú cưng ngay trước khi đi du lịch có được không?

Không nên. Con vật cần bạn ở nhà quan sát trong những ngày đầu, khi nó còn căng thẳng và dễ có vấn đề. Hãy chọn ngày đón sau chuyến đi, hoặc khi bạn có ít nhất vài ngày liền ở nhà để theo dõi.

Có nên đổi thức ăn mới ngay khi mang thú cưng về không?

Không nên đổi ngay. Hỏi người bán đang cho ăn gì và giữ nguyên chế độ đó vài tuần đầu. Nếu muốn đổi, trộn dần thức ăn mới với thức ăn cũ theo tỉ lệ tăng dần để hệ tiêu hoá con vật kịp thích nghi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138